Gwiazdozbiór: Lis

Lis (Vulpecula)
Lis · Najjaśniejsza gwiazda: AnserPokaż gwiazdozbiór w rejestrze gwiazd

Metryczka

Nazwa łacińska
Vulpecula (Vul)
Najjaśniejsza gwiazda
Anser (α Vul)
Jasność względna
4,44 mag
Katalog Hipparcos
HIP 95771
Powierzchnia
268 deg² (miejsce: 55 z 88)
Rektascensja
18h 57m 07s do 21h 30m 39s
Deklinacja
+19° 23' 54'' do +29° 29' 14''
Sąsiednie gwiazdozbiory
Łabędź, Lutnia, Herkules, Strzała, Delfin, Pegaz

Widoczność

Niebo północneBerlin
Niebo południoweSydney
widocznyczęściowo widocznyniewidocznygodz. 22:00 czasu lokalnego, co najmniej w jednym dniu miesiąca

Gwiazdozbiór: Lis

Lis jest gwiazdozbiorem półkuli północnej. Jego gwiazdy nie rzucają się zbytnio w oczy, za to gwiazdozbiór ten zawiera Messier 27 (M 27), tzw. Mgławicę Hantle, jedną z najpiękniejszych mgławic planetarnych. Jest to obłok gazu wyrzucony przez umierającą gwiazdę. Ten piękny obiekt można dostrzec już przez dobrą lornetkę. Aby jednak rozpoznać uchwyty hantli, potrzebny jest ośmiocalowy teleskop zwierciadlany. Na zlotach obserwacyjnych zainteresowani mają czasem okazję spojrzeć przez 35-calowy teleskop Dobsona. Przez ten profesjonalny instrument Mgławica Hantle ukazuje się w pełnej krasie.

Historia

Gwiazdozbiór po raz pierwszy wprowadził Jan Heweliusz (astronom i twórca kartografii Księżyca) w 1690 roku w swoim atlasie gwiazd „Firmamentum Sobiescianum”. Przedstawiał on wówczas lisa niosącego w pysku gęś. Pierwotnie gwiazdozbiór nosił nazwę Vulpecula cum Ansere (mały lis z gęsią). Gęś z biegiem wieków zniknęła jednak z gwiazdozbioru. Najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Lisa do dziś nosi nazwę Anser (gęś).

Wokół gwiazdozbioru Lisa w 1967 roku zrobiło się wyjątkowo głośno. Młoda doktorantka Jocelyn Bell pracowała w Obserwatorium Radioastronomicznym Mullarda pod Cambridge z zupełnie nowym radioteleskopem. Podczas analizy danych zauważyła regularnie powtarzający się sygnał. Jocelyn Bell i jej promotor Antony Hewish nie potrafili początkowo wyjaśnić tego migającego sygnału i pół żartem pomyśleli o sygnale radiowym pozaziemskiej cywilizacji. Nadali obiektowi nieoficjalne oznaczenie LGM-1 (Little Green Men 1 – małe zielone ludziki). Szybko okazało się jednak, że LGM-1 jest pulsarem, pulsującą gwiazdą neutronową. Jak na tamte czasy odkrycie to było jednak spektakularne. W związku z tym Antony Hewish otrzymał w 1974 roku Nagrodę Nobla z fizyki, którą dzielił z Martinem Ryle’em. Jocelyn Bell, która odkryła sygnał, odeszła z niczym. LGM-1 uchodzi za pierwszy odkryty pulsar i nosi dziś oficjalne oznaczenie PSR J1921+2153.