Metryczka
- Nazwa łacińska
- Chamaeleon (Cha)
- Najjaśniejsza gwiazda
- α Chamaeleontis (α Cha)
- Jasność względna
- 4,06 mag
- Katalog Hipparcos
- HIP 40702
- Powierzchnia
- 132 deg² (miejsce: 79 z 88)
- Rektascensja
- 7h 26m 37s do 13h 56m 27s
- Deklinacja
- -83° 11' 46'' do -75° 17’ 24''
- Sąsiednie gwiazdozbiory
- Kil, Ryba Latająca, Góra Stołowa, Oktant, Ptak Rajski, Mucha
Widoczność
Gwiazdozbiór: Kameleon
Kameleon jest gwiazdozbiorem półkuli południowej. Gwiazdozbiór ten jest okołobiegunowy względem bieguna południowego. Oznacza to, że jego gwiazdy znajdują się tak blisko bieguna niebieskiego, że oglądane z Sydney nigdy nie zachodzą. Gwiazdozbiór znajduje się tam zatem przez cały rok nad horyzontem. Jego najjaśniejsza gwiazda, α Chamaeleontis, przedstawia oko kameleona.
Gwiazdozbiór Kameleona leży na południe od gwiazdozbioru Krzyża, tuż obok południowego bieguna niebieskiego. Już w XVI wieku Krzyż służył żeglarzom jako punkt orientacyjny. Jego gwiazdy tworzą krzyż widoczny gołym okiem.
Historia
Podczas gdy gwiazdozbiory półkuli północnej znane były już od starożytności i nawiązują do najróżniejszych mitologii, wiele gwiazdozbiorów półkuli południowej przez długi czas pozostawało bez nazwy. Zajęto się nimi dopiero w XVI wieku. W latach 1595–1597 holenderscy żeglarze Pieter Dirkszoon Keyser (starszy sternik) i Frederick de Houtman (brat kapitana) na zlecenie Petrusa Planciusa sporządzili podczas wyprawy mapę południowego firmamentu. Pod wpływem przeżyć z podróży do Indii Wschodnich nadali nazwy tuzinowi gwiazdozbiorów: Kameleon, Mucha, Ryba Latająca, Indianin, Żuraw, Ptak Rajski, Paw, Feniks, Złota Ryba, Wąż Wodny, Trójkąt Południowy i Tukan.
Na mapach nieba wydanych tuż przed 1600 rokiem Kameleon przedstawiany był z wystrzeliwującym językiem. Obaj holenderscy żeglarze zapewne powiązali go z sąsiednim gwiazdozbiorem Muchy, który później przez prawie dwa stulecia nosił nazwę Pszczoła. Można przypuszczać, że w 1595 roku spotkali to podobne do legwana stworzenie na Madagaskarze i byli tak zafascynowani jego wystrzeliwującym językiem, że od tego zwierzęcia nazwali jeden gwiazdozbiór, a od jego zdobyczy – drugi. To, że kameleonowi przypisali mniej okazały z obu gwiazdozbiorów, również może nie być przypadkiem. Kameleon potrafi przecież w dużej mierze dopasować się do otoczenia i znienacka zaskoczyć swoją ofiarę. Gwiazdozbiór Kameleona nie zawsze jednak pozostanie mniej okazały od swojej zdobyczy. Przez wschodnią część gwiazdozbioru rozciąga się kilka obłoków molekularnych, które zawierają dość materii na tysiące nowych gwiazd i utworzyły już setki zarodków gwiazd. Gdy za kilka milionów lat te „gwiazdy-niemowlęta” zaczną świecić dostatecznie jasno, Kameleon będzie niemal tak interesujący jak jego ofiara.
