Gwiazdozbiór: Wolarz

Gwiazdozbiór: Wolarz

Wolarz jest gwiazdozbiorem półkuli północnej. Jego najjaśniejsza gwiazda, α Bootis, nosi grecką nazwę Arktur (strażnik niedźwiedzicy). Jest to najjaśniejsza gwiazda nieba północnego i czwarta co do jasności na całym firmamencie. Na północ od Wolarza, w stronę Smoka, leżał dawniej gwiazdozbiór Kwadrant Ścienny (wprowadzony w 1795 roku przez Lalande’a). Od niego do dziś nazywają się Kwadrantydy, rój meteorów z początku stycznia.

Wolarza nazywa się także pasterzem bydła lub poganiaczem wołów; już grecka nazwa Boötes oznacza „poganiacz wołów”. Również starożytni Rzymianie widzieli w siedmiu gwiazdach Wielkiego Wozu w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy siedem wołów ciągnących pług, a w sąsiednim gwiazdozbiorze – ich poganiacza. Anglicy do dziś widzą w Wielkim Wozie pług, a obok niego oracza. W przypadku tego gwiazdozbioru utrwaliło się jednak wyobrażenie starożytnych Greków: w siedmiu gwiazdach widzieli oni po prostu tylną część niedźwiedzicy, a w sąsiednim gwiazdozbiorze – strażnika niedźwiedzicy.

Mitologia

Według mitologii greckiej Wolarz uosabia Ikariosa, twórcę uprawy winorośli. Wiedzę tę przekazał mu osobiście Dionizos, bóg wina. Podczas jednej ze swoich wędrówek Dionizos zawitał do Ikariosa. Grzecznie odmówił podanego mu koziego mleka i zamiast tego dał Ikariosowi skosztować wina z własnej uprawy. Ponieważ Ikarios był wyjątkowo utalentowanym ogrodnikiem, Dionizos postanowił wprowadzić go w sztukę uprawy winorośli i wyrobu wina. Następnie Ikarios wędrował ze swoim psem Mairą po kraju, aby rozsławić ten napój wśród ludu. Natrafili przy tym na grupę pasterzy, którym Ikarios życzliwie zaproponował trochę swojego napoju. Pasterze nie byli przyzwyczajeni do alkoholu i szybko się upili, tracąc przytomność. Ich towarzysze sądzili, że zostali otruci, zabili więc Ikariosa i zakopali go pod drzewem. Jego pies Maira, skomląc, pobiegł do domu, do Erigone, córki Ikariosa, i zaprowadził ją do grobu ojca. W rozpaczy Erigone odebrała sobie życie, a Maira również umarł z żalu. Inny mit przypomina mitologię gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy. Ojciec bogów Zeus uwiódł Kallisto, która urodziła mu syna Arkasa. Hera, zazdrosna żona Zeusa, zamieniła wówczas Kallisto w niedźwiedzicę. Gdy Kallisto spotkała później Arkasa, który tymczasem wyrósł na myśliwego, Zeus w ostatniej chwili zapobiegł temu, by Arkas zabił swoją matkę pod postacią niedźwiedzicy. Kallisto została umieszczona na niebie jako gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy, a jej syn Arkas – zależnie od wersji mitu – został uwieczniony jako Mała Niedźwiedzica lub jako Wolarz.