Gwiazdozbiór: Centaur

Gwiazdozbiór: Centaur

Centaur jest gwiazdozbiorem półkuli południowej. Ponieważ gwiazdozbiór ten jest częściowo okołobiegunowy względem bieguna południowego, niektóre jego gwiazdy oglądane z Sydney nigdy nie zachodzą. Jego najjaśniejszą gwiazdą jest Alfa Centauri, zwana też Rigil Kentaurus (stopa centaura), trzecia co do jasności gwiazda nieba. W rzeczywistości jest to układ dwóch gwiazd podobnych do Słońca. W dużej odległości krąży wokół nich czerwony karzeł Proxima Centauri, odległy o 4,2 roku świetlnego – najbliższa po Słońcu gwiazda. W Centaurze leży też Omega Centauri, najjaśniejsza gromada kulista nieba, którą długo uważano za pojedynczą gwiazdę. W jego pobliżu cztery jasne gwiazdy – Acrux, Becrux, Gacrux i Decrux – tworzą widoczny gołym okiem krzyż, gwiazdozbiór Krzyża. Ponieważ już w XVI wieku służył on żeglarzom do wyznaczania kierunku południowego, gwiazdy te wyodrębniono z Centaura.

Mitologia

Tytan Prometeusz wraz z boginią Ateną stworzył ludzi i zwierzęta. Nauczył ludzi sztuki i nauki. Gdy Zeus odmówił im ognia, Prometeusz wykradł go i potajemnie przyniósł im na Ziemię w pustej łodydze kopru włoskiego. Rozgniewany Zeus stworzył piękną Pandorę i zesłał ją na Ziemię z puszką pełną nieszczęść (puszką Pandory), która na wieki przyniosła ludziom choroby i śmierć. Prometeusza kazał na zawsze przykuć do skały, gdzie każdego dnia orzeł Ethon wyjadał jego odrastającą wątrobę. Dopiero wiele wieków później odnalazł go Herkules i zabił orła zatrutą strzałą. Prometeusz mógł jednak odzyskać wolność dopiero wtedy, gdy jakiś nieśmiertelny zgodzi się umrzeć za niego. Zanim Herkules odnalazł Prometeusza, zatrzymał się w jaskini centaura Folosa (centaury to istoty o górnej części ciała człowieka i dolnej części ciała konia). Z powodu dzbana wina doszło tam do sporu, w którym Herkules musiał się bronić i zabił kilka centaurów. Pozostałe uciekły do Chirona, najmądrzejszego i najsprawiedliwszego z centaurów. Był on przyjacielem wielu bogów i królów, wychował wiele ich dzieci i posiadał niezwykłą wiedzę medyczną. Podczas pościgu Herkules miał przypadkowo trafić Chirona zatrutą strzałą. Ponieważ Chiron był nieśmiertelny, nie umarł, lecz odtąd cierpiał niekończący się ból. Zrzekł się swojej nieśmiertelności, dzięki czemu Prometeusz odzyskał wolność. Następnie Zeus umieścił na niebie jako gwiazdozbiory orła, strzałę, którą Herkules zabił orła, oraz Chirona.