Gwiazdozbiór: Woźnica

Gwiazdozbiór: Woźnica

Woźnica jest gwiazdozbiorem półkuli północnej. Gwiazdozbiór ten jest częściowo okołobiegunowy względem bieguna północnego. Oznacza to, że niektóre jego gwiazdy znajdują się tak blisko bieguna niebieskiego, że oglądane z Berlina nigdy nie zachodzą. Jego najjaśniejsza gwiazda, α Aurigae, czyli Kapella (łac. „mała koza”), jest szóstą co do jasności gwiazdą firmamentu. Woźnica ma w przybliżeniu kształt latawca. W jego najbardziej wysuniętym na południe narożniku leży Elnath (β Tau), która na starszych mapach nieba należy do Woźnicy, a po korekcie granic gwiazdozbiorów przez Międzynarodową Unię Astronomiczną (IAU) – do Byka. Zagadkowa jest ε Aurigae: co 27 lat przez prawie dwa lata wyraźnie przygasa, ostatnio w latach 2009–2011. Zasłania ją wtedy ogromny dysk pyłowy, w którym ukryty jest towarzysz.

Mitologia

Z Woźnicą wiąże się kilka mitów. Według najbardziej znanego chodzi o Erychtoniusza, króla Aten. Wychowywał się u bogini Ateny, która nauczyła go m.in. poskramiania koni. Jako pierwszy człowiek poszedł w ślady boga słońca Heliosa i zaprzągł do swojego rydwanu cztery konie. Przyniosło mu to podziw Zeusa i miejsce na firmamencie.

Inna legenda opowiada o królu Ojnomaosie, miłośniku koni, który nie mógł znieść myśli o zamążpójściu swojej najstarszej córki Hippodamii. Dlatego każdego z jej zalotników wyzywał na wyścig rydwanów na śmierć i życie. Jego woźnica Myrtilos, syn boga Hermesa, dał się jednak przekupić zalotnikowi Pelopsowi i uszkodził koła królewskiego rydwanu. Wszystkich pozostałych zalotników król zabił już we wcześniejszych wyścigach. Na ostatnich metrach koła odpadły, a król zginął wleczony przez konie. Pelops chciał mieć Hippodamię tylko dla siebie i wiedział, że Myrtilos jest w niej potajemnie zakochany. Zrzucił go więc do morza, gdzie ten utonął. Hermes umieścił następnie swojego syna jako Woźnicę na sklepieniu niebieskim.

Według trzeciej legendy Kronos, ojciec Zeusa, został ostrzeżony przez boginię ziemi Gaję, że jeden z jego potomków go obali. Odtąd połykał wszystkie swoje dzieci zaraz po urodzeniu. Jego żonie Rei udało się jednak ukryć przed nim jedno z nich: Zeusa, którego na Krecie wykarmiła mlekiem nimfa Amaltea pod postacią kozy. Koza na ramieniu Woźnicy uchodziła dawniej za osobny gwiazdozbiór. W podzięce za jej mleko Zeus umieścił później kozę na niebie, a jej gwiazdą jest Kapella. Dlaczego niesie ją akurat Woźnica, nie opowiada żaden mit.