Gwiazdozbiór: Pegaz

Gwiazdozbiór: Pegaz

Pegaz jest gwiazdozbiorem półkuli północnej. Znany jest przede wszystkim ze swojego czworokąta gwiazd. Najjaśniejszą gwiazdą czworokąta jest α Andromedae, która w rzeczywistości leży w gwiazdozbiorze Andromedy. Dawniej zaliczano ją do obu gwiazdozbiorów (także jako δ Pegasi), jednak w dzisiejszych granicach gwiazdozbiorów (1928) przypisano ją Andromedzie. Gwiazda α Andromedae nazywana jest też Sirrah (pępek konia). Kolejną gwiazdą czworokąta jest α Pegasi, znana także jako Markab (od arabskiego mankib, „ramię” – chodzi o ramię konia). Czworokąt uzupełniają β Pegasi (Scheat, w tłumaczeniu: goleń) i γ Pegasi (Algenib, w tłumaczeniu: bok). Najjaśniejszą gwiazdą gwiazdozbioru jest jednak ε Pegasi o arabskiej nazwie Enif (nos). Enif jest umierającą gwiazdą i może pożegnać się wybuchem supernowej w każdej chwili, a może dopiero za kilka milionów lat. Kosztowałoby to Pegaza głowę. Przy gwieździe 51 Pegasi odkryto w 1995 roku pierwszą planetę krążącą wokół gwiazdy podobnej do Słońca (Nagroda Nobla z fizyki 2019).

Mitologia

Matką Pegaza była Meduza, jedna z trzech gorgon. W młodości Meduza słynęła z niezwykłej urody. Zabiegało o nią wielu kawalerów, lecz dziewictwo straciła z Posejdonem, bogiem morza, któremu święte były konie. Posejdon uwiódł Meduzę w świątyni Ateny, bogini sztuki wojennej, mądrości, sztuk i nauk oraz pokoju. Atena była tak rozgniewana zbezczeszczeniem swojej świątyni, że zamieniła Meduzę w potwora z wężami zamiast włosów, długimi kłami dzika, pancerzem z łusek, mosiężnymi ramionami, płonącymi oczami, wywieszonym językiem i złotymi skrzydłami. Każda istota, która na nią spojrzała, odtąd zamieniała się w kamień. Gdy bohater Perseusz ściął Meduzę, wyskoczyli z niej skrzydlaty koń Pegaz i wojownik Chrysaor, dzieci Posejdona. Chrysaor został później ojcem trzygłowego olbrzyma Geriona, którego Herkules zabił podczas swojej dziesiątej pracy. Pegaz odleciał, a odnalazł go grecki bohater Bellerofont przy źródle Pirene w Koryncie. Bellerofont otrzymał zadanie zabicia Chimery, ziejącej ogniem hybrydy, która z przodu wyglądała jak lew, pośrodku jak koza, a z tyłu jak wąż. Pegaz dał się Bellerofontowi oswoić i wraz z nim pokonał Chimerę. Po wielu wspólnych przygodach Bellerofont stał się zuchwały i próbował dotrzeć na Pegazie do królestwa bogów. Nie spodobało się to Zeusowi, który zesłał gza, a ten użądlił Pegaza. Pegaz stanął dęba i Bellerofont spadł z powrotem na ziemię, prosto w ciernisty krzak. Okaleczony i oślepiony błąkał się odtąd po kraju. Pegaz natomiast dokończył podróż na Olimp i odtąd nosił pioruny Zeusa.