Metryczka
- Nazwa łacińska
- Monoceros (Mon)
- Najjaśniejsza gwiazda
- β Monocerotis (β Mon)
- Jasność względna
- 4,60 mag
- Katalog Hipparcos
- HIP 30867
- Powierzchnia
- 482 deg² (miejsce: 35 z 88)
- Rektascensja
- 5h 55m 52s do 8h 11m 24s
- Deklinacja
- -11° 22' 08'' do +11° 56' 00''
- Sąsiednie gwiazdozbiory
- Bliźnięta, Orion, Zając, Wielki Pies, Rufa, Hydra, Mały Pies
Widoczność
Gwiazdozbiór: Jednorożec
Jednorożec jest gwiazdozbiorem półkuli północnej i południowej. Gwiazdozbiór ten można zatem obserwować z każdego miejsca na świecie. Jego najjaśniejszą gwiazdą jest β Monocerotis, która przedstawia prawe przednie kopyto jednorożca.
Choć gwiazdozbiór Jednorożca składa się wyłącznie ze stosunkowo słabych gwiazd, dość łatwo go odnaleźć. Znajduje się bowiem w samym środku bardzo znanego układu gwiazd – Trójkąta Zimowego. Jest to dobrze widoczny zimą układ trzech gwiazd, które razem tworzą niemal równoboczny trójkąt. Tworzą go gwiazdy Procjon (w gwiazdozbiorze Małego Psa), Syriusz (w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa) i Betelgeza (w gwiazdozbiorze Oriona).
Ponadto nawet astronomowie amatorzy mogą w tym gwiazdozbiorze wiele odkryć. Ponieważ przecina go Droga Mleczna, zawiera on mnóstwo gromad otwartych i mgławic galaktycznych. Na szczególną uwagę zasługują gromada otwarta M 50, licząca ok. 100 gwiazd, oraz gromada otwarta NGC 2244, która leży w słynnej Mgławicy Rozeta. Mgławica Rozeta to obłok gazu, który świeci dzięki wielu młodym i jasnym gwiazdom. Obie gromady można badać już przez lornetkę.
Historia
Holenderski teolog, astronom i kartograf Petrus Plancius zaprojektował w 1612 roku globus nieba, na którym znalazło się kilka nowych gwiazdozbiorów pozbawionych jasnych gwiazd. Umieścił na nim Jednorożca wraz z Żyrafą; również Gołąb pochodzi od niego. Nie wiadomo, czy Plancius myślał przy tym o Biblii; jednorożec od dawna uchodził jednak za chrześcijański symbol czystości. Jacob Bartsch przejął Jednorożca i Żyrafę w 1624 roku na swoją mapę nieba i rozpowszechnił je. Interpretował Jednorożca jako zwierzę biblijne.
Za tą interpretacją przemawia fakt, że jednorożec wspominany jest w kilku miejscach Starego Testamentu. Wzmianka o jednorożcu w Starym Testamencie wynika jednak raczej z błędu w tłumaczeniu. W przekładzie greckim hebrajskie słowo „re’em” oddano jako „jednorożec”. W rzeczywistości chodziło jednak zapewne o tura. Na dawnych rysunkach przedstawiano go często z boku, przez co zamiast dwóch rogów widoczny był tylko jeden. Biblijny jednorożec wywodzi się zatem najpewniej od zupełnie zwyczajnego, ziemskiego zwierzęcia.
